لکه فرش یکی از آن موقعیتهایی است که معمولاً در بدترین زمان ممکن رخ میدهد؛ یک فنجان چای که ناگهان واژگون میشود، جوهر خودکاری که روی فرش میریزد یا حتی لکههای سختتری مثل روغن، شیرکاکائو و چسب. هر لکهای روش مخصوص به خودش را دارد و اگر بدون آگاهی سراغ آن برویم، به جای تمیز شدن، فقط به تار و پود فرش آسیب میزنیم. شناخت ماهیت لکهها، نوع الیاف و واکنش مناسب، اولین قدم برای نجات فرش است.
نکته مهمی که وجود دارد این است که برخی از راهکارهای پیشنهادی ممکن است به طور کامل لکه را از بین نبرند. با این حال استفاده از این روشها برای فرشهای قیمتی و حساس مانند فرشهای ابریشمی، دستباف یا عتیقه توصیه نمیشود، زیرا کوچکترین اشتباه میتواند به تار و پود آنها آسیب بزند. در چنین شرایطی بهترین تصمیم، سپردن فرش به قالیشویی حکیم باکیفیتترین قالیشویی در اصفهان است؛ جایی که با دستگاههای حرفهای و شویندههای استاندارد، کثیفیها را بدون کوچکترین صدمه به الیاف پاک میکنند. در ادامه، انواع لکهها و راهکارهایی کاملاً عملی و قابل انجام در خانه برای برطرف کردن آنها را بررسی خواهیم کرد.
پاک کردن لکه فرش با ترفندهای مطمئن
لکهها همگی یکسان نیستند؛ برخی مثل لکه چای و نوشابه به عمق بافت نفوذ میکنند، بعضی مانند آدامس یا شمع به سطح میچسبند، و تعدادی مثل خون یا جوهر قدیمی بسیار حساس هستند و کوچکترین اقدام اشتباه آنها را دائمی میکند. بنابراین قبل از اینکه به سراغ هر کدام از لکهها بروید، چند اصل مهم را به خاطر بسپارید:
- هیچ لکهای را با فشار و مالش شدید پاک نکنید چون فقط آن را به عمق الیاف هدایت میکنید.
- همیشه ابتدا رطوبت را با دستمال خشک جذب کرده و سپس از محلول مناسب استفاده نمایید.
- اگر لکه کهنه شده یا با روشهای خانگی از بین نمیرود، مراجعه به قالیشویی و درخواست خدمات لکه برداری فرش است، چون دستگاههای تخصصی میتوانند بدون آسیب به بافت، لکه را کاملاً خارج کنند.
پس با این دید وارد بخشهای بعد شوید تا برای هر لکه، راهکار اختصاصی و مطمئن داشته باشید.
لکه چایی روی فرش
برای پاک کردن لکه چایی روی فرش هرچه زودتر اقدام کنید، شانس موفقیت شما بیشتر است.
- اگر به تازگی روی فرش ریخته، سریع با یک دستمال سفید و تمیز، سعی کنید با فشار ملایم چای اضافی را جمع کنید. اصلا پارچه را فشار ندهید، چون سبب پخش شدن بیشتر لکه میشود.
- محلولی ترکیب شده از نصف لیوان آب ولرم + یک قاشق چایخوری مایع ظرفشویی + یک قاشق چایخوری سرکه سفید آماده کنید.
- با پارچه میکروفایبر یا دستمال سفید، کمی از محلول را روی لکه بزنید و به آرامی از بیرون لکه به سمت مرکز فشار دهید.
- در چند مرحله این کار را تکرار کنید تا رنگ لکه کم شود.
- در پایان، یک دستمال خیس با آب ساده روی محل بکشید تا مواد شوینده اضافی خارج شود و بعد با دستمال خشک، رطوبت آن را بگیرید.
لکه نوشابه روی فرش
لکه نوشابه روی فرش به خاطر قند و رنگ مصنوعی، اگر بماند چسبناک و تیره میشود.
- در همان لحظه، نوشابه اضافی را با دستمال خشک بگیرید.
- یک محلول از آب سرد + کمی مایع ظرفشویی درست کنید.
- با دستمال آغشته به محلول، روی لکه را به آرامی مالش دهید تا رنگ نوشابه خارج شود.
- اگر لکه رنگی بود (نارنجی، قهوهای، مشکی)، چند قطره سرکه سفید هم به محلول اضافه کنید.
- در آخر، محل را با دستمال مرطوب شده با آب پاک کرده و سپس با دستمال خشک رطوبت آن را بگیرید.
تمیز کردن قهوه از روی قالی
قهوه روی فرش شبیه چای است اما معمولاً غلیظتر بوده و لکه باقی مانده از آن، ماندگارتر است.
- قهوه را سریع با دستمال یا حوله کاغذی خشک کنید، البته با فشار دست خیلی کم.
- محلولی ترکیب از یک لیوان آب ولرم + نصف قاشق مایع ظرفشویی + یک قاشق سرکه سفید درست کنید.
- با دستمال آغشته به محلول، از بیرون لکه به سمت داخل مالش دهید و چند مرتبه این مرحله را تکرار کنید.
- برای لکههای قدیمیتر، میتوانید بعد از این مرحله، مقدار بسیار کم جوش شیرین روی محل مرطوب بپاشید، چند دقیقه صبر کنید و سپس جاروبرقی بکشید.
نکته: اگر قهوه با شیر مخلوط بوده، حساستر است (به بخش شیرکاکائو هم توجه کنید).
شیر کاکائو روی فرش چگونه پاک میشود؟
شیر کاکائو روی فرش ترکیبی از پروتئین، چربی و رنگ است، بنابراین رفع کردن آن میتواند حساستر از چای و قهوه باشد.
- ابتدا سریع با قاشق، مایع اضافی را جمع کرده و با دستمال، باقیمانده مایع را بدون مالش دادن، جذب کنید.
- با آب سرد، کمی روی لکه اسپری کنید و دوباره با دستمال خشک، آب و شیر را بگیرید.
- محلولی از آب سرد + کمی مایع ظرفشویی ملایم آماده کرده و با دستمال آغشته به آن، روی لکه بکشید.
- در چند مرحله این کار را تکرار کنید تا لکه و بوی شیر کمتر شود.
- اگر همچنان بوی بد باقی ماند، کمی سرکه سفید رقیق شده را روی قسمت نامحسوس فرش تست کرده و سپس مقدار کمی از آن را روی لکه اسپری کنید.
برای فرشهای دستباف و حساس، چون پروتئین شیر میتواند در بافت بنشیند و بعداً بوی بد بدهد، بهتر است کار نهایی را قالیشویی انجام دهد.
رفع لکه جوهر قدیمی
لکه جوهر قدیمی روی فرش از سختترین لکههاست و احتمال محو شدن کاملش پایین است، اما میشود شدت آن را کم کرد.
- یک دستمال سفید را با الکل طبی ۷۰٪ کمی مرطوب کنید (هرگز الکل را مستقیم روی فرش نریزید).
- دستمال را از بیرون لکه به سمت داخل، فشار دهید؛ حرکت دستتان نباید رفت و برگشتی یا مدور باشد، زیرا جوهر پخش میشود.
- هر بار که رنگ جوهر روی دستمال ظاهر شد، از قسمت تمیز دستمال استفاده کنید.
- بعد از چند مرحله، با یک دستمال مرطوب شده با آب، روی موضع بکشید تا الکل اضافی خارج شود.
لکه خون روی فرش با چی پاک میشه؟
این لکه فرش فقط با آب سرد و مواد ملایم از بین میرود. هرگز از آب گرم یا داغ استفاده نکنید، چون سبب تثبیت خون در الیاف میشود.
- اگر خون تازه است، بلافاصله با دستمال و آب سرد، روی لکه را پاک کنید تا خون حل شده جذب دستمال شود.
- محلول آب سرد و چند قطره مایع تمیز کننده، که میتواند شامپو، مایع ظرفشویی و یا لکه بر فرش باشد را با دستمال آغشته کنید و از بیرون به داخل به آرامی روی سطح لکه بکشید.
- برای لکههای سمج، میتوانید مقدار بسیار کمی آب اکسیژنه ۳٪ را روی گوشه دستمال بزنید و روی لکه تامپ کنید، اما حتماً اول در قسمت نامحسوس تست شود، چون ممکن است کمی رنگ فرش را روشن کند.
- در پایان، با دستمال مرطوب شده با آب ساده و سپس دستمال خشک، محل را تمیز کنید.
لکه روغن روی فرش را چطوری پاک کنیم؟
لکه روغن با آب خالی پاک نمیشود؛ باید اول چربی را جذب، بعد با شوینده بشورید.
- اگر روغن تازه است، با دستمال خشک، چربی اضافه را آرام بردارید، بدون مالش دادن اضافه.
- روی لکه، مقدار مناسبی جوش شیرین، نشاسته ذرت یا پودر بچه بپاشید و ۱۵–۳۰ دقیقه صبر کنید تا چربی را جذب کند.
- سپس پودر را با جاروبرقی جمع کنید.
- حالا محلولی از آب ولرم + مایع ظرفشویی (ترجیحاً از نوع چربیبر) درست کنید و با دستمال آغشته، روی محل لکه چربی به آهستگی بکشید.
- در پایان، با دستمال مرطوبِ با آب ساده، مواد را پاک کرده و با دستمال خشک، رطوبت آن را بگیرید.
اگر لکه خیلی قدیمی باشد، ممکن است فقط کمرنگ شود و برای حذف کامل، نیاز به شستشوی حرفهای باشد.
پاک کردن لکه ادرار از روی فرش
لکه ادرار روی فرش دو مشکل دارد: لکه و بو. سرعت عمل برای رفع آن مهم است.
- بلافاصله با دستمال یا حوله کاغذی، سعی در جذب مایع کنید.
- محلولی ترکیب از نصف لیوان سرکه سفید + نصف لیوان آب آماده کنید. این محلول به خنثی سازی بو و pH کمک میکند.
- محلول را با اسپری یا دستمال روی لکه بزنید و چند دقیقه صبر کنید، سپس با دستمال تمیز روی آن بکشید.
- روی محل که هنوز کمی مرطوب است، کمی جوش شیرین بپاشید و چند ساعت (تا خشک شدن کامل) صبر کنید تا بو را جذب کند.
- در نهایت، جوش شیرین خشک شده را جاروبرقی جمع کنید.
نکته: هرگز از آمونیاک استفاده نکنید، مخصوصاً در برطرف کردن لکه ادرار حیوانات خانگی، چون ممکن است دوباره همان نقطه را برای دفع انتخاب کنند.
بیشتر بخوانید: شستشوی فرش نجس به 2 روش شرعی
از بین بردن لکه تریاک از روی فرش
لکه تریاک روی فرش معمولاً چرب، چسبنده و تیره است و باید با حوصله با آن برخورد کرد.
- اگر تریاک هنوز نرم است، ابتدا با قاشق یا کاردک پلاستیکی، خیلی آرام بخشهای ضخیم را از روی فرش بردارید. مراقب باشید که حرکت دستتان با فشار زیاد نباشد.
- یک کیسه یخ روی لکه بگذارید تا باقیمانده سفتتر شود، سپس دوباره با وسیله کند، تکههای جامد را جدا کنید.
- حالا یک محلول ملایم که ترکیبی از آب ولرم + کمی مایع ظرفشویی است، آماده کنید.
- با دستمال سفید آغشته به این محلول، به آرامی روی لکه بکشید تا چربی و رنگ آزاد شود.
- اگر هنوز سایه لکه باقی است، مقدار خیلی کمی الکل سفید (ایزوپروپیل) روی گوشه دستمال بزنید (نه مستقیم روی فرش) و بسیار محدود روی لکه بکشید، بعد سریع با آب ساده و دستمال مرطوب، محل را پاک کنید.
کندن آدامس از فرش
آدامس روی فرش را هرچه بیشتر دست کاری کنید، بیشتر داخل الیاف فرو میرود؛ در اولین قدم باید سعی کنید که آدامس سفت شود. به همین منظور:
- چند قالب یخ را داخل کیسه فریزر بگذارید و روی آدامس قرار دهید تا کاملاً سفت شود.
- وقتی آدامس سفت شد، با کاردک پلاستیکی یا قاشق، خیلی آرام آن را از روی الیاف بلند کنید.
- اگر مقداری از آدامس باقی ماند، مقدار کمی از الکل یا اسپری الکل دار را روی دستمال بزنید و روی پرزهای درگیر با ملایمت فشار دهید تا چسبندگی از بین برود.
- در پایان، با جاروبرقی، تکههای ریز را جمع کنید.
نکته: از حلالهای چرب (مثل روغن) به شکل محدود استفاده کنید، چون خودشان لکه جدید میسازند.
حلال چسب ۱۲۳ روی فرش چیست؟
چسب ۱۲۳ روی فرش (چسب فوری یا سیانوآکریلات) وقتی خشک شد، باید خیلی با احتیاط با آن برخورد کرد، چون هم سخت است هم حلالهایش میتوانند به فرش آسیب بزنند.
کارهای کم خطرتر:
- اجازه دهید چسب کاملاً خشک و سفت شود؛ دست کاری در حالت نیمه خشک فقط آن را بیشتر پخش میکند.
- با یک وسیله کند (مثلاً کاردک پلاستیکی)، لایههای سطحی چسب را تا جایی که میشود، خیلی آرام بتراشید.
- مقدار بسیار کم استون (حلال لاک ناخن بدون رنگ) را روی گوشه دستمال سفید بزنید (نه مستقیم روی فرش) و خیلی محدود روی جایی که چسب ریخته بکشید.
- سریعاً با دستمال مرطوب شده با آب، محل را پاک کنید تا استون روی الیاف باقی نماند.
- استون میتواند رنگ بعضی از فرشها، مخصوصاً دستباف و الیاف طبیعی را خراب کند؛ حتماً ابتدا روی قسمت خیلی نامحسوس تست کنید. اگر فرش ارزشمند است، بهتر است اصلاً با استون کار نکنید.
حلال شمع روی فرش
شمع روی فرش درواقع موم است؛ اول باید موم اضافی را بردارید، بعد سراغ هاله چرب بروید.
- ابتدا اجازه دهید شمع کاملاً سرد و سفت شود؛ یا با قرار دادن کیسه یخ، این روند را سریعتر کنید.
- موم سفت شده را با کاردک پلاستیکی به آرامی از روی فرش بلند کنید.
- یک دستمال نازک یا کاغذ بدون چاپ (یا کاغذ روغنی تمیز) روی باقیمانده موم بگذارید.
- با اتوی گرم (نه خیلی داغ و بدون بخار) چند ثانیه روی دستمال حرکت دهید تا موم ذوب شده جذب دستمال شود؛ این کار را چند بار با جابجا کردن دستمال تکرار کنید.
- اگر هاله چربی باقی ماند، کمی محلول مایع ظرفشویی و آب ولرم روی آن تامپ کنید و سپس ابتدا با دستمال مرطوب و سپس دستمال خشک، محل را تمیز نمایید.
نکته: برای فرشهای حساس و ابریشمی، از اتوی داغ استفاده نکنید.
