در نگاه اول، شستشوی فرش ماشینی کار سادهای به نظر میرسد؛ آب، مواد شوینده و کمی دقت. اما واقعیت این است که بخش زیادی از آسیبهایی که به فرشهای ماشینی وارد میشود، نه به دلیل کیفیت پایین فرش، بلکه بهخاطر اشتباهات رایج در فرآیند شستشو است. اشتباهاتی که گاهی در همان شستشوی اول، باعث افت رنگ، خوابیدن الیاف، کاهش عمر فرش یا حتی تغییر شکل دائمی آن میشوند.
بسیاری از افراد تصور میکنند فرش ماشینی نسبت به فرش دستباف حساسیت کمتری دارد و میتوان آن را با هر روشی شست؛ در حالی که ساختار الیاف مصنوعی، نوع رنگرزی صنعتی و نحوه بافت فرش ماشینی، نیازمند رعایت اصول مشخصی در شستشو است. نادیده گرفتن این اصول، نهتنها نتیجه مطلوبی ایجاد نمیکند، بلکه در بلندمدت هزینههای بیشتری به صاحب فرش تحمیل خواهد کرد.
در این مقاله، بهصورت دقیق و کاربردی، ۵ اشتباه رایج در شستشوی فرش ماشینی را بررسی میکنیم و برای هر کدام، راهکارهای عملی برای جلوگیری از آسیب ارائه میدهیم؛ راهکارهایی که چه در شستشو در خانه و چه در زمان انتخاب قالیشویی، به شما کمک میکنند فرشتان سالمتر، تمیزتر و بادوامتر باقی بماند.
اشتباه اول: استفاده از شوینده نامناسب یا بیش از حد قوی
یکی از شایعترین و مخربترین اشتباهات در شستشوی فرش ماشینی، استفاده از مواد شویندهای است که برای این نوع فرش طراحی نشدهاند. بسیاری از افراد بهاشتباه از پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی یا حتی سفیدکنندهها برای شستن فرش استفاده میکنند؛ موادی که اگرچه قدرت پاککنندگی بالایی دارند، اما برای الیاف فرش بسیار تهاجمی هستند.
فرشهای ماشینی معمولاً از الیافی مانند پلیپروپیلن، پلیاستر یا آکریلیک تولید میشوند. این الیاف در برابر مواد قلیایی قوی یا شویندههای آنزیمدار واکنش منفی نشان میدهند. در نتیجه، استفاده از شوینده نامناسب میتواند باعث کدر شدن رنگ فرش، زبر شدن سطح الیاف، از بین رفتن نرمی اولیه و حتی تضعیف ساختار بافت در طول زمان شود.
برای جلوگیری از این مشکل، در شستشوی فرش ماشینی حتماً از شویندههای مخصوص فرش با pH خنثی استفاده کنید. این مواد بهگونهای فرموله شدهاند که آلودگی را بدون آسیب به الیاف و رنگ فرش پاک میکنند. همچنین استفاده بیش از حد از شوینده توصیه نمیشود؛ زیرا کف زیاد نهتنها تمیزی بیشتری ایجاد نمیکند، بلکه فرآیند آبکشی را دشوار کرده و باعث باقی ماندن مواد شیمیایی در عمق فرش میشود.
اشتباه دوم: شستشو با آب داغ
تصور رایجی وجود دارد که آب داغ قدرت پاککنندگی بیشتری دارد و لکهها را بهتر از بین میبرد. این تصور شاید برای شستشوی لباس درست باشد، اما در مورد فرش ماشینی میتواند بسیار خطرناک باشد. آب داغ، بهویژه برای فرشهایی با رنگهای تیره یا طرحهای پررنگ، یکی از عوامل اصلی رنگدادگی و تداخل رنگها محسوب میشود.
علاوه بر این، حرارت بالا میتواند باعث نرم شدن چسبهای لاتکس در پشت فرش شود. این اتفاق بهمرور زمان منجر به جدا شدن لایه پشتی، تغییر شکل فرش و حتی موجدار شدن سطح آن خواهد شد.
برای جلوگیری از این مشکل، همیشه از آب ولرم یا سرد برای شستشوی فرش ماشینی استفاده کنید. این دما هم برای حل شدن آلودگیها کافی است و هم کمترین آسیب را به رنگ و ساختار فرش وارد میکند. در صورتی که با لکههای قدیمی یا چرب مواجه هستید، بهجای افزایش دمای آب، از شوینده مناسب یا لکهبر مخصوص فرش استفاده کنید.
اشتباه سوم: برس زدن خشن و غیراصولی
در بسیاری از خانهها، هنگام شستشوی فرش، از برسهای زبر یا حتی جاروهای پلاستیکی برای تمیز کردن سطح فرش استفاده میشود. این کار شاید در ظاهر باعث تمیزتر شدن فرش شود، اما در واقع بهتدریج به خواب الیاف فرش آسیب جدی وارد میکند.
برسکشی خشن باعث شکستگی الیاف، پرزدهی بیش از حد و از بین رفتن یکنواختی سطح فرش میشود. این آسیبها معمولاً غیرقابل برگشت هستند و حتی پس از خشک شدن فرش نیز ظاهر نامطلوب آن باقی میماند.
برای جلوگیری از این آسیب، در شستشوی دستی فرش ماشینی تنها از برسهای نرم مخصوص فرش استفاده کنید و حرکت دست را در جهت خواب فرش انجام دهید، نه خلاف آن. اعمال فشار زیاد نهتنها ضروری نیست، بلکه به ساختار الیاف آسیب میزند. اگر لکهای بهراحتی پاک نمیشود، بهتر است زمان تماس شوینده با لکه را کمی افزایش دهید، نه شدت برسکشی را.
اشتباه چهارم: آبکشی ناقص و باقی ماندن شوینده در فرش
یکی از اشتباهاتی که اغلب نادیده گرفته میشود، آبکشی ناقص فرش پس از شستشو است. باقی ماندن ذرات شوینده در الیاف فرش، در کوتاهمدت باعث چسبندگی و کدر شدن سطح فرش میشود و در بلندمدت، فرش را به یک آهنربای جذب گردوغبار تبدیل میکند.
علاوه بر این، مواد شوینده باقیمانده میتوانند موجب ایجاد حساسیتهای پوستی، بوی نامطبوع و حتی پوسیدگی تدریجی الیاف شوند؛ مشکلی که معمولاً چند ماه پس از شستشو خود را نشان میدهد.
برای جلوگیری از بروز این مشکل، پس از شستشو فرش را چندین بار با آب تمیز آبکشی کنید تا مطمئن شوید هیچ کف یا ماده شویندهای در بافت آن باقی نمانده است. در صورتی که انجام آبکشی اصولی در خانه دشوار باشد یا امکانات کافی در اختیار نداشته باشید، استفاده از خدمات قالیشویی های مجهز به دستگاههای آبکشی مکانیزه انتخاب منطقیتری خواهد بود. بهعنوان نمونه، اگر در شهر اصفهان هستید، قالیشویی حکیم بهعنوان یکی از مراکز معتبر قالیشویی در اصفهان، شستشوی فرش را مطابق استانداردهای حرفهای انجام میدهد.
اشتباه پنجم: خشک کردن فرش در شرایط نامناسب
آخرین مرحله شستشو، یعنی خشک کردن، نقشی کلیدی در حفظ سلامت فرش ماشینی دارد. پهن کردن فرش خیس زیر نور مستقیم آفتاب، آویزان کردن آن از روی نرده یا خشک کردن در محیطهای بسته و بدون جریان هوا، از اشتباهات رایجی هستند که میتوانند زحمات کل فرآیند شستشو را از بین ببرند.
تابش مستقیم نور خورشید باعث کمرنگ شدن و اصطلاحاً سوختگی رنگ فرش میشود و خشک شدن نامتوازن نیز میتواند منجر به تغییر شکل یا موجدار شدن آن شود. از سوی دیگر، خشک نشدن کامل فرش در محیطهای مرطوب، زمینهساز ایجاد بوی نامطبوع و رشد قارچ و کپک خواهد بود.
برای جلوگیری از این وضعیت، فرش ماشینی باید در محیطی با تهویه مناسب، دور از نور مستقیم آفتاب و با جریان هوای کافی خشک شود. بهترین حالت این است که فرش روی سطحی صاف و کمی شیبدار پهن شود تا آب اضافی بهتدریج خارج گردد. همچنین اطمینان از خشک شدن کامل پشت فرش، به همان اندازه روی آن، اهمیت زیادی دارد.
