شستن فرش دستباف در خانه مسئله مهمی است و بسیاری از مالکان این کالای ارزشمند همیشه به دنبال پیدا کردن صحیحترین روش برای انجام آن هستند تا احتمال آسیب دیدن الیاف، رنگ و ساختار بافته شده فرش را به حداقل ممکن برسانند. بر خلاف فرشهای ماشینی، تار و پود فرش دستباف از جنس پشم و الیاف طبیعی بافته شده و در برابر رطوبت، فشار نامناسب، شویندههای قوی یا دمای بالا حساسیت بیشتری دارد. ب
ه همین دلیل اگر قصد دارید فرش خود را در خانه بشویید، لازم است تمام مراحل از غبارگیری گرفته تا آبکشی و خشک کردن را کاملا اصولی انجام دهید. البته برای اطمینان خاطر بیشتر، میتوانید شستشو فرش دستباف را به قالیشوییهای مجاز بسپارید تا هیچ نگرانی از بابت سلامت و ماندگاری فرش باقی نماند.
مراحل شستن فرش دستباف در خانه
در ادامه، مراحل شستن فرش دستباف در خانه را به صورت دقیق و مرحله به مرحله توضیح دادهایم. بهتر است پیش از اقدام برای شستشو، یک بار متن را کامل مطالعه کنید تا تمامی نکات مهم را از پیش بدانید.
غبارگیری کامل فرش قبل از شستشو
وجود گرد و غبار در تار و پود فرش باعث میشود هنگام خیس شدن، خاک تبدیل به گل شده و در مغز فرش نفوذ کند. این گل به مرور باعث پوسیدگی، بوی بد و کاهش عمر فرش میشود. بنابراین غبارگیری اولین و مهمترین مرحله شستن فرش دستباف در خانه است.
ابتدا فرش را روی زمین پهن کنید و با ضربات آرام به پشت آن بزنید. ضربات باید کنترل شده و سبک باشند، زیرا فرشهای کهنه یا رفو شده در برابر فشار زیاد آسیب پذیر هستند. سپس با جاروی چوبی، سطح فرش را در جهت خواب پرز جارو بزنید تا خاکهای ریز از بین الیاف خارج شوند. هنگام غبارگیری هرگز فرش را به زمین نکوبید، چون این کار به تار و پود آن آسیب میزند. در خانههایی که مرتب جارو برقی استفاده میشود، معمولا خاک زیادی در فرش باقی نمیماند اما قبل از شستشو لازم است یک بار کامل جارو برقی کشیده شود.
تست رنگ پس دادن فرش دستباف
یکی از مشکلات رایجی که هنگام شستن فرش دستباف در خانه ممکن است رخ دهد، پخش و قاطی شدن رنگهای آن با یکدیگر است. برخی از فرشهای دستباف، مخصوصا آنهایی که رنگهای تیره مثل لاکی، سرمهای، سبز تیره یا آبی دارند، ممکن است موقع شستشو رنگ پس بدهند. اگر این رنگها به قسمتهای روشن فرش منتقل شوند، لکههای به جا مانده دائمی شده و ترمیم آن بسیار سخت و پرهزینه است.
چنانچه با این مشکل مواجه شدید، از قالیشویی مورد اعتماد خدمات رنگ برداری فرش دستباف درخواست کنید، زیرا این فرآیند باید به صورت تخصصی انجام شود. برای تست رنگ پس دادن فرش، یک دستمال سفید را با آب ولرم خیس کنید و روی بخشی از پرز آن بکشید. اگر دستمال رنگی شد، یعنی فرش رنگ پس میدهد و باید هنگام شستشو احتیاط بیشتری داشته باشید. در این حالت فرش را از قبل خیس نکنید و همیشه با آب سرد و دمای معمولی بشویید تا پخش رنگ به حداقل برسد.
آماده سازی محل مناسب برای شستشو
برای شستن فرش دستباف در منزل، باید سطحی صاف، سفت و کاملا تمیز انتخاب کنید. توجه داشته باشید که هرگز فرش را روی چمن، خاک، آسفالت زبر یا سطوح ناهموار نشویید، زیرا ورود خاک به الیاف و تماس با سطح زبر میتواند به بافت فرش آسیب بزند. استفاده از سطحی با شیب ملایم نیز کمک میکند آب اضافی هنگام آبکشی بهتر خارج شود. بهترین سطوح برای شستشوی فرش عبارتند از:
- سیمان صاف
- موزاییک
- سرامیک
خیس کردن اصولی و تدریجی فرش
- در این مرحله، باید فرش را به آرامی خیس کنید.
- فشار آب نباید زیاد باشد؛ آب را به صورت دوش روی فرش پخش کنید.
- آب باید سرد یا ولرم باشد؛ آب گرم باعث تثبیت رنگهای پس داده در بخشهای روشنتر فرش میشود.
- اجازه دهید چند دقیقه همین طور بماند تا الیاف خیس بخورند و گرد و غبار نرم شود.
انتخاب شوینده مناسب شستن فرش دستباف در خانه
استفاده از شویندههایی قلیایی و آنزیمدار، پودر ماشین لباسشویی، وایتکس و انواع لکهبر قوی برای شستن فرش دستباف اکیدا ممنوع است؛ زیرا این مواد به الیاف طبیعی فرش آسیب میزنند و باعث تغییر رنگ، خشکی و شکنندگی آن میشوند. برای شستشوی اصولی باید از شویندههای ملایم و خنثی استفاده کنید. بهترین گزینهها عبارتند از:
- شامپو فرش مخصوص فرش دستباف
- صابون طبیعی و بدون آنزیم (مثل صابون مراغه زرد)
- پودر دستی که کاملا در آب حل شده باشد
- مایع ظرفشویی رقیق برای از بین بردن لکههای چربی
شستشو با برس نرم و در جهت خواب پرز
شستشو باید با ملایمت انجام شود. ابتدا کف شوینده را روی سطح فرش بمالید و سپس با برس نرم یا لیف، فرش را با حرکات یکنواخت در جهت خواب پرز تمیز کنید. از حرکات رفت و برگشتی شدیدا خودداری نمایید، چون این کار خواب فرش را خراب کرده و بافت آن را دچار فشردگی و گسیختگی میکند.
آبکشی کامل و اصولی فرش دستباف
آبکشی یکی از مراحل مهم شستن فرش دستباف است، زیرا باقی ماندن کف در تار و پود باعث سفیدک زدن و ایجاد بوی ناخوشایند میشود. برای آبکشی صحیح، ابتدا آب را به صورت دوش از بالا به پایین روی فرش بگیرید تا تمام کفها خارج شوند. در این مرحله میتوانید از پارو یا تی لاستیکی نرم کمک بگیرید تا آب و کف سریعتر از سطح فرش خارج شود. استفاده از ابزارهای زبر یا تیهای فلزی اکیدا ممنوع است. زمانی که آب خروجی کاملا شفاف شد، فرش به طور کامل آبکشی شده است.
شستشوی شیرازه و ریشهها
ریشهها و شیرازههای فرش دستباف نسبت به سایر بخشها حساستر هستند و باید به صورت جداگانه شسته شوند. برای این قسمتها تنها از شویندههای ملایم مانند صابون طبیعی یا شامپو بچه استفاده کنید و هرگز آنها را با فشار یا کشش نشویید، زیرا به سرعت گسیخته یا کنده میشوند. هنگام شستشو، کف را به آرامی با اسفنج یا دست روی ریشهها بزنید و با جریان ملایم آب آبکشی کنید.
اگر فرش رنگ پس میدهد، ابتدا بدنه فرش را کامل آبکشی کنید و سپس ریشهها را بشویید تا از زرد شدن آنها جلوگیری شود. پس از شستشو نیز به هیچ عنوان هنگام خشک کردن دوباره روی ریشهها آب نریزید؛ این کار باعث زردی دائمی آنها میشود. بهتر است ریشهها در سایه خشک شوند و زمانی که نیمه خشک هستند، با یک شانه دانه درشت به صورت خیلی ملایم مرتب شوند تا ظاهر فرش یک دست و زیبا باقی بماند.
آبگیری صحیح فرش دستباف
پس از پایان شستشو، باید آب باقی مانده در الیاف فرش به صورت کامل و اصولی از آن خارج شود. با کمک پارو یا تی پلاستیکی نرم، آب را در جهت خواب فرش هدایت کنید و هرگز فرش را لوله نکنید؛ زیرا این کار موجب پخش شدن رنگها، شکستگی بافت و تاب برداشتن فرش میشود.
بیشتر بخوانید: 8 نکته کاربردی برای نگهداری فرش دستباف لوله شده
فرش را حدود یک ساعت روی زمین بگذارید تا آب اولیه خارج شود. در فرشهایی که رنگ پس میدهند، این مرحله اهمیت بیشتری دارد، زیرا خروج سریع آب از پخش شدن رنگ در قسمتهای روشن جلوگیری میکند.
خشک کردن فرش دستباف در شرایط استاندارد
مرحله آخر شستن فرش دستباف در خانه، شامل خشک کردن آن به صورت صحیح میشود. برای خشک کردن اصولی، فرش را از پشت در سایه و زیر نور غیر مستقیم خورشید پهن کنید و اجازه دهید جریان هوا از زیر و روی آن عبور کند. قرار دادن فرش زیر آفتاب شدید باعث پریدگی رنگ، سفت شدن الیاف و کاهش عمر فرش میشود.
اگر مجبور به آویزان کردن فرش هستید، این کار نباید طولانی مدت باشد، زیرا وزن فرش خیس باعث کشیدگی و کجی آن میشود. همچنین استفاده از وسایل گرمایشی مانند بخاری، هیتر یا سشوار برای سریع خشک کردن اکیدا ممنوع است، چون دمای بالا به ساختار طبیعی پشم آسیب میزند. خشک شدن کامل ضروری است تا از بروز بوی نامطبوع، کپک زدگی و پوسیدگی جلوگیری شود.
مرتب کردن خواب فرش (مرحله زیباسازی)
پس از خشک شدن کامل فرش، لازم است خواب پرزها مرتب شود تا ظاهر فرش شکیل و یک دست به نظر آید. برای این کار، با یک برس نرم یا جاروی چوبی، سطح فرش را به آرامی و در جهت خواب پرز برس بزنید. این کار باعث میشود طرحها سر جای خود قرار بگیرند و فرش جلوهای تمیز، مرتب و طبیعی پیدا کند. توجه داشته باشید که استفاده از جارو برقی در این مرحله ممنوع است، زیرا حرکت رفت و برگشتی و مکش دستگاه باعث به هم ریختن خواب فرش، کشیدگی پرزها و کاهش زیبایی سطح آن میشود.
