اگر برایتان سؤال است که قالیشویی چگونه فرش را می شوید؟ باید بدانید که فرآیند شستشوی فرش در قالیشوییهای حرفهای مجموعهای از مراحل دقیق، علمی و کاملاً استاندارد است. برخلاف شستشوی خانگی که اغلب همراه با فشار زیاد، لکههای باقی مانده یا تغییر رنگ است، در قالیشوییها این کار با تجهیزات تخصصی و توسط نیروهای باتجربه انجام میشود تا فرشها بدون کوچکترین آسیب و با بهترین کیفیت تمیز شوند. قالیشویی حکیم به عنوان بهترین قالیشویی در اصفهان، تمام این مراحل را به صورت اصولی و با دو روش مکانیکی و دستی، متناسب با نوع فرش و به انتخاب مشتری، ارائه میدهد تا هر نوع فرش، از ماشینی گرفته تا دستباف و ابریشم با مناسبترین شیوه شسته و احیا شود.
شستشوی مکانیکی فرش در قالیشویی
برای رسیدن به پاسخ این پرسش که قالیشویی چگونه فرش را می شوید؟، ابتدا روش مکانیکی را به صورت دقیق و مرحله به مرحله برای شما شرح دادهایم. این روش بیشتر مناسب شستشوی فرش های ماشینی است که مقاومت بیشتری دارند. روند کامل و دقیق شستشوی مکانیکی عبارت است از:
بازبینی و طبقه بندی اولیه
قبل از هر چیز، فرش از نظر نوع الیاف، میزان رنگپذیری، وجود پارگی یا وصله، و لکههای حساس بهدقت بررسی میشود. در ادامه، اطلاعات فرش در قالب برچسب یا پرونده مخصوص ثبت میگردد تا مراحل شستشو و تنظیمات دستگاه بر اساس ویژگیهای همان فرش انتخاب شود.
غبارگیری با دستگاه غبارگیر
در این مرحله، فرش وارد دستگاه غبارگیر میشود. این دستگاه با لرزشهای کنترل شده و ضربات یکنواخت، ذرات خاک خشک و گرد و غبار عمقی را از لایههای پنهان فرش خارج میکند. نحوه غبار گیری برای انواع فرش یکسان نیست؛ برای مثال، در شستشوی فرش دستباف، شدت ضربه و سرعت دستگاه با دقت بیشتری تنظیم میشود، حتی ممکن است این فرایند به صورت دستی و با ابزارهای تخصصی انجام شود تا به الیاف و ساختار حساس آسیبی نرسد، در حالی که فرش ماشینی میتواند غبارگیری قویتری را تحمل کند.
این بخش نقش بسیار مهمی دارد، زیرا با خارج کردن خاک و غبار پیش از خیس شدن، از گل شدن فرش در زمان شستشو جلوگیری میکند و میزان ساییدگی الیاف در مراحل بعد را به حداقل میرساند.
پیش لکهبری و پیشتزریق ماده شوینده
چنانچه لکههای مقاوم (چربی، قهوه، جوهر و…) مشاهده شود، فرایند لکه برداری فرش به صورت موضعی با محلولهای لکهبر مناسب و تکنیکهای تخصصی (نشتزدایی، غوطهوری موضعی یا بخار موضعی) انجام میگیرد تا در مرحله اصلی شستشو بهترین نتیجه حاصل گردد.
خیس کردن کنترل شده
قبل از برس کشی اصلی، فرش به صورت یکنواخت با آب (معمولاً آب تصفیه شده) خیس میشود تا الیاف نرم و آماده جذب شوینده گردند. دمای آب و میزان خیس شدن بر اساس نوع فرش تنظیم میشود.
نکته: برای الیاف حساس دمای کمتر انتخاب میشود.
شستشوی اصلی در دستگاه اتوماتیک
فرش روی نوار نقاله قرار میگیرد و از زیر نازلهای متعدد آب و محلول شوینده عبور میکند. برسهای چرخان از جهات مختلف و با سرعت قابل تنظیم سطح و عمق فرش را میشویند. جهت و شدت برس متناسب با خواب پرز انتخاب میشود تا به ریشه و تار و پود آسیب نرسد. از شویندههای مخصوص فرش با pH کنترل شده (معمولاً خنثی تا کمی قلیایی، حدود pH 7–9) که برای الیاف معمولی مناسب هستند، استفاده میشود.
فرشهای حساس با شویندههای ویژه با pH نزدیک 7 یا ترکیبات مخصوص الیاف طبیعی شسته میشوند. شدت برس، فشار آب، میزان و غلظت شوینده، و زمان تماس همگی توسط اپراتور یا سیستم کنترل خودکار تنظیم میشوند تا بهترین نتیجه بدون آسیب حاصل گردد.
آبکشی چند مرحلهای
پس از شستشو، فرش چند مرحله آبکشی میشود تا تمام کف و مواد شوینده خارج شود. تعداد آبکشیها بسته به میزان کف و حساسیت فرش معمولاً ۲ تا ۴ مرحله است. استفاده از آب تصفیه شده یا آب با سختی کنترل شده کیفیت آبکشی را بالا میبرد.
کنترل کیفیت موقت و اصلاحات نهایی
بعد از آبکشی، فرش بازبینی میشود؛ در صورت مشاهده لکه یا کف باقیمانده، مراحل لکه بری یا آبکشی تکمیلی انجام میگیرد.
آب گیری با سانتریفیوژ لولهای
فرش رول شده داخل آبگیر لولهای قرار میگیرد تا با چرخشهای پرسرعت (معمولاً در محدودهٔ نزدیک به ۱۰۰۰–۱۴۰۰ دور در دقیقه، بسته به نوع دستگاه و فرش) رطوبت زیاد خارج شود. این مرحله حدود ۸۵–۹۵٪ از آب را جدا میکند که باعث کاهش شدید زمان خشک کردن میشود و از بوی نم و رشد قارچ جلوگیری میکند.
خشک کردن صنعتی
پس از آبگیری، فرش به گرمخانه یا اتاق خشک کن با تهویه قوی منتقل میشود. پارامترهای مهم:
- دمای خشککردن: برای فرشهای معمولی و ماشینی معمولاً تا حدود ۴۰–۶۰ درجهٔ سانتیگراد قابل تنظیم است؛ برای الیاف حساس دما کمتر نگه داشته میشود.
- گردش و توزیع یکنواخت هوا برای جلوگیری از موج افتادگی یا خشک شدن ناهمگون.
- کنترل رطوبت نسبی جهت جلوگیری از خشک شدن بیش از حد یا باقیماندن رطوبت.
شانه کشی، صاف سازی و ترمیم ریشهها
پس از خشک شدن، فرش شانه میشود تا پرزها منظم شوند. ریشهها (حاشیهها) بررسی و در صورت نیاز شستشوی مجدد موضعی، ترمیم یا پد گذاری انجام میشود.
کنترل نهایی کیفیت و بسته بندی
فرش برای آخرین بار از نظر رنگ، بو، کف، موج افتادگی و پارگی ارزیابی شده و در صورت تأیید بسته بندی و آماده تحویل میشود. معمولاً گزارشی از مراحل انجام شده به مشتری ارائه میگردد.
قالیشویی سنتی و دستی
برای تکمیل پاسخ به پرسش قالیشویی چگونه فرش را می شوید؟، روش سنتی یا دستی را نیز به صورت مرحله به مرحله برای شما توضیح دادهایم. در قالیشوییهای حرفهای، شستشوی سنتی همچنان روشی کاملاً مرسوم و کاربردی است. این روش بیشتر برای شستشوی فرش دستباف در نظر گرفته میشود.
در برخی از موارد نیز مشتری ترجیح میدهد فرشش (چه ماشینی و چه دستبافت) با روش سنتی شسته شود تا کنترل بیشتری روی فشار، مواد شوینده و نحوه برخورد با الیاف وجود داشته باشد. مراحل این شستشوی سنتی به ترتیب زیر است:
غبارگیری دستی یا با دستگاه ملایم
در شستشوی سنتی، ابتدا فرش با چوب مخصوص یا دستگاه غبارگیر با قدرت کم تکان داده میشود تا خاک خشک، پرزهای چسبیده و گرد و غبار عمقی خارج شود. در این روش، شدت ضربه و میزان تکان دادن کاملاً کنترل میشود تا آسیبی به تار و پود فرشهای حساس وارد نشود. این مرحله از مهمترین بخشهاست، زیرا باقی ماندن حتی مقدار کمی خاک میتواند در مراحل بعدی موجب آسیب یا ساییدگی شود.
خیس کردن مرحلهای با آب ولرم
پس از غبارگیری، فرش به آرامی و به صورت مرحلهای با آب ولرم خیس میشود. هدف از این خیس کردن، آماده سازی الیاف برای شستشوی اصلی است تا مواد شوینده بهتر در تار و پود نفوذ کنند. در فرشهای ابریشمی یا رنگ پسدِه، میزان آب و دمای آن با دقت بیشتری کنترل میشود.
شستشو با فرچه و مواد شوینده مناسب
در این بخش، نیروی متخصص مواد شوینده سازگار با نوع فرش را روی آن اعمال کرده و با فرچه نرم، سطح فرش را در جهت خواب بافت میشوید. فشار دست کاملاً کنترل شده است تا به پرزها یا ریشه آسیب نرسد. برای لکههای سخت، لکه بری موضعی انجام میشود؛ یعنی ابتدا همان نقطه با محلول مناسب کار میشود و پس از برطرف شدن، شستشوی کلی ادامه مییابد.
پاروکشی و آبکشی دستی
پس از شستشو، فرش چندین مرتبه با پاروی مخصوص آبکشی میشود تا کف و مواد شوینده کاملاً از میان الیاف خارج شوند. این مرحله تا زمانی ادامه پیدا میکند که آب خروجی شفاف شود. آبکشی دستی یکی از مهمترین تفاوتهای روش سنتی با روش مکانیکی است، زیرا اپراتور میتواند دقیقاً تشخیص دهد کجا نیاز به آبکشی بیشتر دارد.
آب گیری دستی یا با دستگاه لولهای
در قالیشوییهای سنتی، گاهی آب گیری نیز به صورت دستی انجام میشود، اما اکثر قالیشوییها برای کاهش زمان و جلوگیری از بوی نم، از آبگیر لولهای استفاده میکنند. در فرشهای بسیار حساس ممکن است آبگیری با فشار کمتر و به صورت کنترل شده انجام شود تا به بافت آسیب نرسد.
خشک کردن طبیعی در فضای باز یا سالن تهویهدار
در مرحله نهایی، فرش در فضای بازِ سایه دار یا سالن دارای تهویه قوی پهن یا آویزان میشود تا بهصورت طبیعی خشک شود. در این روش هرگز از حرارت مستقیم یا دمای بالا استفاده نمیشود، زیرا ممکن است سبب جمع شدگی، موج افتادگی یا آسیب به رنگها شود.
